BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG GIA ĐÌNH: THỰC TRẠNG, QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA MỖI CHÚNG TA

I. Thực trạng định kiến giới trong đời sống gia đình hiện nay

Dù xã hội ngày càng phát triển, tại nhiều địa phương, tư tưởng "trọng nam khinh nữ" vẫn âm thầm tồn tại dưới nhiều hình thức. Người phụ nữ dù tham gia lao động, gánh vác kinh tế ngoài xã hội nhưng khi về nhà vẫn phải gánh vác phần lớn "công việc không tên" như nội trợ, dọn dẹp, chăm sóc con cái và người già. Ngược lại, nam giới đôi khi bị áp lực bởi vai trò "trụ cột duy nhất", dẫn đến sự thiếu chia sẻ, đồng cảm giữa các thành viên. Bên cạnh đó, việc phân biệt đối xử giữa con trai và con gái trong đầu tư học tập, định hướng nghề nghiệp vẫn diễn ra ở một số hộ gia đình, làm hạn chế cơ hội phát triển toàn diện của trẻ em gái.

II. Quy định của pháp luật về trách nhiệm của gia đình

Để bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và thúc đẩy sự tiến bộ xã hội, Điều 33 Luật Bình đẳng giới năm 2006 đã quy định rất rõ 4 nhóm trách nhiệm bắt buộc của gia đình:

1. Trách nhiệm giáo dục, nâng cao nhận thức: Tạo điều kiện cho các thành viên trong gia đình nâng cao nhận thức, hiểu biết và tham gia các hoạt động về bình đẳng giới.

2. Chia sẻ công việc gia đình: Giáo dục, định hướng các thành viên có trách nhiệm chia sẻ công việc gia đình một cách hợp lý, không mặc định việc nhà là của riêng phụ nữ.

3. Chăm sóc sức khỏe sinh sản: Chăm sóc sức khỏe sinh sản và tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ thực hiện thiên chức làm mẹ an toàn.

4. Đối xử công bằng giữa các con: Cha mẹ không phân biệt đối xử giữa các con vì lý do giới tính; tạo cơ hội ngang nhau cho con trai và con gái trong học tập, chăm sóc y tế và vui chơi giải trí.

Ngoài ra, Điều 18 của Luật cũng nhấn mạnh vợ chồng có quyền và nghĩa vụ ngang nhau trong việc sở hữu, sử dụng tài sản chung; cùng bàn bạc, quyết định các biện pháp kế hoạch hóa gia đình và lựa chọn nghề nghiệp, nơi cư trú.

III. Chế tài xử lý các hành vi vi phạm

Pháp luật Việt Nam nghiêm cấm mọi hành vi phân biệt đối xử về giới trong gia đình. Theo các quy định hành chính hiện hành, các mức xử phạt cụ thể được áp dụng như sau:

- Phạt tiền từ 2.000.000đ đến 3.000.000đ: Đối với hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm của thành viên gia đình vì lý do giới tính.

- Phạt tiền từ 3.000.000đ đến 5.000.000đ: Đối với hành vi ép buộc hoặc ngăn cản thành viên gia đình học tập, lựa chọn nghề nghiệp, tham gia hoạt động xã hội vì định kiến giới.

- Các hành vi bạo lực gia đình hoặc ép buộc lựa chọn giới tính thai nhi sẽ bị xử lý nghiêm khắc theo Luật Phòng, chống bạo lực gia đình và Bộ luật Hình sự.

IV. Mỗi gia đình cần làm gì để thúc đẩy bình đẳng giới?

Để đưa Luật Bình đẳng giới đi vào đời sống, mỗi gia đình tại địa phương cần chủ động thay đổi từ những hành động nhỏ nhất hàng ngày:

- Thay đổi từ nếp nghĩ: Xóa bỏ tư tưởng "việc nhà là của phụ nữ". Người chồng, người con trai trong nhà cần chủ động chia sẻ công việc bếp núc, dọn dẹp, xem đó là trách nhiệm và niềm vui vun đắp tổ ấm.

- Đầu tư công bằng cho tương lai: Tạo mọi điều kiện cho con gái được đi học, phát triển kỹ năng và theo đuổi ước mơ giống như con trai.

- Tôn trọng và lắng nghe: Mọi quyết định lớn trong nhà (chi tiêu, mua sắm tài sản, định hướng cho con) cần có sự thảo luận, thống nhất giữa vợ và chồng.

Bình đẳng giới không phải là nam giới nhường nhịn nữ giới, mà là sự tôn trọng, sẻ chia để tất cả các thành viên cùng phát triển. Hãy chung tay xây dựng một gia đình không định kiến, không bạo lực – vì đó chính là nền tảng của một xã hội văn minh, hạnh phúc.

hụ nữ và góp phần xây dựng thể chế gia đình bền vững./.